Skip to content Skip to left sidebar Skip to right sidebar Skip to footer

Nieuws

Een beeld in het dorp

‘Wat moet dat worden?’, zei Peter en keek zijn vriend Andries met een verbaasde blik aan.
“Wat moet het worden? Zie je dat dan niet?”
‘Nou nee, niet echt.’
“Dit is kunst, jongen.”
‘Dat geloof ik graag, maar ik zie niet wat het voorstelt.’
“Zielig jongen, je bent niet in staat om iets expressiefs te herkennen”, reageerde Andries verontwaardigd.
Peter barstte in lachen uit.

Het begin van een nieuw ‘typisch Gerrit’ verhaal. Een verhaal over vriendschap, creatieve ambities en een klein dorp in rep en roer. Veel leesplezier met ‘Een beeld in het dorp’ van Zaandijker Gerrit van den Nieuwendijk.

Zaandijk Feliciteert!

Meer dan eens ging de felbegeerde mok aan zijn neus voorbij. Maar eindelijk kwam Marcel Kars als winnaar van het Kiekje van de Week! als winnaar uit de bus rollen. Marcel Kars is een geboren en getogen Zaandijker en woont met zijn vrouw Ank in Rooswijk. Na publicatie van het interview over hun leven en wonen in Zaandijk Woont! Igor Strawinskystraat is Marcel voor vele dorpsgenoten ook een BZ’er (Bekende Zaandijker) geworden.

Op het kiekje nr.9 is het kleurrijke mozaïeken wandtableau te zien dat door Zaandijker kunstenaar Chris Kattenberg is ontworpen en vervaardigd. Het mozaïek is aangebracht op de zijgevel van basisschool ‘Het Schatrijk’ in Rooswijk. Het tableau is voor iedereen te zien vanaf het pad tussen basisscholen De Zoeker en Het Schatrijk.

Marcel: “Het kiekje was dit keer niet zo moeilijk voor me. Net als mijn school De Golfbreker in Koog aan de Zaan valt Schatrijk onder de Zaanse bijzonder onderwijskoepel Agora. Ik ken de directeur van Schatrijk heel goed, want we hebben samen de openbare PA in Alkmaar gedaan en we spreken elkaar geregeld op onze scholen. En wekelijks wandel of fiets ik langs het vrolijke kunstwerk op weg naar mijn tennisavondje bij KZTV.”

Marcel heeft de mok direct in gebruik genomen getuige de foto die we van hem ontvingen: “Mijn eerste koppie uit m’n Zaandaiker mokkie. Ben d’r reuze groos mee!”

Binnenkort weer een nieuw Kiekje van de Week!
Doe mee en maak ook kans op die felbegeerde mok ‘Zaandijk’!

Redactieleden

De redactie van Zaandijk Leeft! is op zoek naar mensen, die het leuk vinden om voor onze website verhalen te schrijven over Zaandijk en de Zaandijkers ‘aan beide kanten van het spoor’. We zijn op zoek naar mensen die jonge en minder jonge Zaandijkers ‘met een verhaal’ willen interviewen en daarover willen schrijven. Het kan over allerlei thema’s gaan, zoals kunst, sport, koken, wonen en geluk.

Ben jij die (jonge)vrouw of (jonge)man die onze redactie wil versterken om Zaandijkers nog meer en nog beter te informeren, attenderen en te enthousiasmeren over van alles aangaande Zaandijk en de Zaandijkers, stuur dan een mail met je naam en telefoonnummer naar: redactie@zaandijkleeft.nl. We nemen dan zo snel mogelijk telefonisch contact met je op.
Telefonisch reageren mag natuurlijk ook: 06 27107543 – Rob Witbaard

Geen sprookje

Onze dorpsgenoot Gerrit van den Nieuwendijk was in zijn leven onder meer een zeer gedreven jeugdwerker in de doopsgezinde gemeenschap. Vanuit die passie schreef Gerrit heel veel verhalen over (en voor) jongeren. Vele werden gepubliceerd in het toenmalige doopsgezinde jongeren tijdschrift ‘De Tienerkiosk’.

Zo ook het verhaal ‘Geen sprookje’, waarin meester Ben zijn klas met eigenwijze en opstandige pubers een wijze levensles wil meegeven aan de hand van (g)een sprookje.

Klik HIER voor het ‘typisch Gerrit’ verhaal: Geen sprookje.

Kiekje van de Week! (9)

Ook komend jaar publiceren we weer regelmatig een kiekje van een leuke, mooie of bijzondere plek in Zaandijk ‘aan beide kanten van het spoor’. Het is aan u om te raden op welke plek de foto is gemaakt en uw antwoord te mailen aan de redactie van Zaandijk Leeft! De juiste inzendingen maken kans op onze keramieken mok ‘Zaandijk’.

Het kiekje waarmee we het nieuwe jaar beginnen, is er een met een ‘rijk’ mozaïek-wandtableau.

Op welke plek is deze foto gekiekt?

Mail uw antwoord onder vermelding van KvdW9
voor uiterlijk 13 januari 2023 naar redactie@zaandijkleeft.nl
en maak kans op die mooie prijs.

Een kerstverhaal

Een kerstverhaal van Gerrit van den Nieuwendijk mag natuurlijk niet ontbreken in de aanloop naar het komende kerstfeest. In zijn leven heeft Gerrit er elk jaar wel een geschreven. Het kerstsprookje ‘Beloofd is beloofd’ schreef hij in 1990. Het is weer zo’n ‘typisch Gerrit’ verhaal, dat je leest met een glimlach en aan het einde tot nadenken stemt.

Klik HIER om ‘Beloofd is beloofd, een kerstverhaal’ te lezen.

Zaandijk Ontmoet! het ‘T-Huis’

Door: Rob Witbaard

T-HUIS, het huis voor taal, talent en toekomst

Duim, keel, neus, oor, pink en pols.  Het zijn woorden die vakdocent Rob Leijenaar behandelt tijdens de basiscursus Nederlands voor nieuwkomers. Naast ‘ons lichaam’ behandeld Rob al vertellend en vragen stellend ook woorden die te maken hebben met bijvoorbeeld ons koningshuis -“Hoe heet de vrouw van onze koning?”-  onze familie en in de keuken. Zelfs ‘politieke’ woorden –“Wie is de baas in ons land”- komen aan bod.

Op uitnodiging van het ‘T-Huis’ bezoek ik een cursusochtend in het muziekgebouw van Zaandijk Fanfare Corps in Rooswijk en ervaar als geboren Nederlander aan het lijf dat de Nederlandse taal een hele lastige taal is.  

Pensionado Rob Leijenaar is taaldocent bij De Bieb in Zaandam. De Bieb organiseert gratis taalcursussen voor volwassenen met name op locaties in Zaandam, niet in Zaandijk. “Toen het ‘T-Huis’ mij vroeg of ik hier in Rooswijk les wilde geven aan een groep allochtone vrouwen en mannen uit Zaandijk en Koog heb ik niet lang hoeven na te denken. Ik vindt het belangrijk dat nieuwkomers dicht bij hun nieuwe huis kennis kunnen maken met onze taal. En, niet onbelangrijk, ik beleef er zelf heel veel lol aan. De ‘deetjes’ en ‘teetjes’ blijven in de cursus achterwege. Bij de basiscursus op woensdagochtend gaat het er om dat cursisten eenvoudige woorden en zinnen over alledaagse zaken leren verstaan en spreken. Als mensen klaar zijn met de basiscursus, dan kunnen ze verder met de vervolgcursus op donderdagochtend. Dan gaat het pas om woorden leren schrijven en eenvoudige teksten leren lezen en begrijpen. Iemand die thuis ook nog de tijd neemt om Nederlandse woorden en zinnen te leren, kan gemiddeld genomen na een jaar basis doorstromen naar de vervolg-schrijf-cursus. Het is een logische en natuurlijke volgorde, want zo hebben wij -jij en ik- het Nederlands ook geleerd. Trouwens, de vervolgcursus op donderdagochtend is ook zeer geschikt voor ‘laaggeletterde’ Nederlanders. Ook zij zijn van harte welkom!”

Even pauzeren met een ‘bakkie’. Links achter staand: docent Rob Leijenaar

De naam ‘T-Huis’ hoorde ik voor het eerst tijdens de Burendag bij het Triangelhof. Maar wie of wat is dat huis nou precies? Na afloop van de taalles, als de cursisten nog een half uurtje gaan sporten, kan ik nader kennis maken met de initiatiefnemers en drijvende krachten achter het ‘T-Huis’: de drie vriendinnen Diana, Hivin (‘Heffin’) en Ragaa (‘Radzja’) en de adviseurs van het Sociaal Wijkteam Rooswijk Dorinde en Sophia*. 

Zaanse Diana: “Hivin is met haar man Farid en hun kinderen gevlucht uit Syrië. Zo’n acht jaar geleden kwamen ze naast mij wonen op het Triangelhof en het klikte direct. Het zijn zulke aardige en gastvrije mensen, betere buren kan ik mij niet wensen. Regelmatig mag ik aanschuiven en genieten van de heerlijkste maaltijden. Hivin maakt de aller-, állerlekkerste salade ter wereld! Ze bereidt die met verse groenten en fruit uit de volktuin van Farid. Hij heeft een tuin in Assendelft, maar ik hoop dat hij over niet al te lange tijd een eigen tuin naast het Triangelhof in gebruik kan nemen.” 

Hivin, een beetje verlegen onder de lofuitingen van Diana: “Nou, eigenlijk moeten wíj dankbaar zijn met Diana als buurvrouw. Diana is zo’n gezellige, lieve en behulpzame vrouw. Zij heeft ons enorm geholpen met het leren van de taal en de Nederlandse regels en gewoonten . We konden vanaf het begin, en nog steeds, op elk moment van de dag bij haar aankloppen met van alles en nog wat.  En ze helpt niet alleen ons. Andere flatbewoners kunnen ook bij haar terecht voor advies en hulp. Diana is een goudeerlijk mensenmens. We zijn in de loop van de tijd echte vriendinnen geworden en maken regelmatig samen lange wandelingen. Vorig jaar op een warme zomerse dag is tijdens een van die wandelingen het idee van wat het ‘T-Huis’ zou worden, geboren.”

Diana: “Ja, het was een bloedhete dag en we waren aan het einde van onze wandeltocht toe aan een lekker glas thee. Dus wij op zoek naar een terrasje in het dorp. In Zaandijk was echter geen open terras te vinden. We zijn toen zelfs nog naar de Zaanse Schans gewandeld, maar ook daar waren de terrassen dicht. Op de weg terug naar het Triangelhof raakten we aan de praat over een ‘droom’: een gezellige plek in Rooswijk waar we, na een wandeling, lekker dicht bij huis een kopje thee zouden kunnen bestellen. Hivin is direct de volgende dag met het ‘theehuis-idee’ naar het Sociaal Wijkteam van Rooswijk gestapt.”

Sophia: “Zaandijk heeft twee locaties met Sociaal Wijkteams: een voor inwoners van Oud Zaandijk op locatie Het Brandtweer in Koog aan de Zaan en een voor inwoners van Rooswijk op locatie De Componist in Rooswijk. Een wijkteam ondersteunt inwoners die een hulpvraag hebben op het gebied van welzijn, (mantel)zorg, financiën, wonen en werk. En ook inwoners die graag iets voor hun buurt willen doen, zijn bij ons aan het goede adres. We bieden soms trainingen en workshops aan en organiseren verschillende activiteiten en inloopspreekuren waar inwoners terecht kunnen met hun vragen. Op maandagmiddagen wordt er bijvoorbeeld op onze locatie in Rooswijk een Huiskamer voor jong volwassenen georganiseerd. Tussen 13.00-16.00 uur zijn jongeren tot 27 jaar van harte welkom!”
Dorinde herinnert zich het gesprek met Hivin nog heel goed. “Ze was natuurlijk wel teleurgesteld toen we vertelden dat we haar niet konden helpen om haar ‘theehuis-droom’ te realiseren. Ze was echter zo enthousiast en vastberaden dat ze ons niet los liet. Na een aantal brainstorm-sessies vormde zich een ander soort huis, waar alle jongere en oudere bewoners uit Zaandijk (en Koog aan de Zaan) elkaar niet alleen kunnen ontmoeten, maar ook de Nederlandse taal kunnen leren, hun talenten kunnen ontwikkelen en over hun toekomst kunnen nadenken, praten en er aan kunnen werken.”

Ragaa hoorde van het initiatief in die periode van voorbereiding. Zij kwam 18 jaar geleden van Soedan naar Nederland en woont samen met haar vriend in het Paukenhof. “Ik wilde altijd al wat ‘maatschappelijks’ doen voor mijn wijk. Toen Hivin mij vertelde over het idee van een ontmoetingsplek, was ik direct enthousiast. Ik voelde namelijk ook het gemis van zo’n plek in de wijk. Toen ik vroeg of ik me mocht aansluiten bij ‘de club’ reageerden ze gelukkig positief. Ik had en heb er ontzettend veel zin in om er wat moois van te maken.”

Het ‘T-Huis’ voor Taal, Talent en Toekomst is dit jaar in mei van start gegaan. “En daar zijn we met z’n allen ontzettend trots op!”, laat Diana weten. “We zijn bescheiden begonnen op woensdagochtend in het gebouw van Zaandijks Fanfare Corps met de taalcursus en na de zomervakantie is daar de donderdagochtend bijgekomen. Op woensdag wordt er na de taalles, als er een sportdocent beschikbaar is, ook sportles gegeven.”
Sophia: “We hopen volgend jaar ook stapje voor stapje andere activiteiten en workshops aan te bieden. Maar ook stapje voor stapje zullen we het ‘T-Huis’ gaan loslaten, zodat het zelfstandig en op eigen benen verder gaat. Met het enthousiasme en de vastberadenheid van Diana, Hivin en Ragaa gaat dat zeker lukken, daar twijfel ik niet aan.”

Tot slot laten Diana, Hivin en Ragaa weten nog wel één droom te hebben voor de toekomst: “Een éigen ‘T-buurt-Huis’!” Als dat eens zou lukken. Ik wens dat deze mooie en ondernemende vrouwen in ieder geval van harte toe.

Bent u nieuwsgierig geworden naar het ‘T-Huis’, dan kunt u gewoon binnenlopen in het ZFC-gebouw aan de J.J. van der Horststraat in Rooswijk (naast de kinderboerderij), op woensdag- of donderdagochtend tussen 9.00 en 12.00 uur. Diana, Hivin en/of Ragaa verwelkomen u met open armen en gaan graag met u in gesprek.

*) Op de foto boven dit artikel vlnr: Ragaa, Hivin, Dorinde, Sophia en Diana

Zaandijk Feliciteert!

Flavio Salsano, zoon van een Italiaanse vader en een Nederlandse moeder, is winnaar geworden van het Kiekje van de Week nr.8. Uit de goede inzendingen kwam hij als gelukkige uit de bus rollen. Uit handen van de voorzitter van Zaandijk Leeft! ontving hij de unieke mok ‘Zaandijk’ (weer verkrijgbaar in onze webwinkel!) en een mooie bos bloemen.

Flavio woont met zijn gezin al 15 jaar met plezier op de Tuinkade en is fanatiek deelnemer aan het Kiekje van de Week: “Ik wandel graag met mijn vrouw Daphne door Zaandijk, met een geïnteresseerd oog voor de omgeving en de historie van ons dorp, en natuurlijk voor de plek waar een kiekje mogelijk gemaakt is. En dat levert me nu toch maar mooi die prachtige mok op. De aanhouder wint, nietwaar.”

Binnenkort weer een nieuw Kiekje van de Week. Doe mee en maak ook kans op die prachtige mok!

Het Zaandijker Wijd

De sfeervolle door Muidi Mooren ingezonden foto is in alle vroegte gekiekt ter hoogte van gemaal ‘t Leven. Om precies te zijn: op de steiger naast de botenloods van roeivereniging De Zaan, aan het ‘laatste’ stukje Lagedijk. Voor de wat oudere dorpsgenoten: op de plek waar in vroeger tijden Zaandijkers hun zwemdiploma kreeg uitgereikt door de badmeesters Spreeuw en Pet.

Het Zaandijker Wijd bij zonsopkomst

De opkomende zon weerkaatst rozerood in het water van de Zaan op z’n breedst. Daarom wordt dit deel van de Zaan “Het Zaandijker Wijd” genoemd, dat begint ter hoogte van de Zaandijkersluis en eindigt bij de Bartelsluis in Wormer.

Zaandijk Leest!

Een jaar geleden overleed Zaandijker Gerrit van den Nieuwendijk. Naast tal van activiteiten buitenshuis schreef hij verhalen, opiniestukken, gedichten en zelfs toneelstukken en musicals. Ter herinnering en als ons eerbetoon aan creatieve en kleurrijke duizendpoot Gerrit van den Nieuwendijk publiceren we regelmatig een ‘typisch Gerrit’ verhaal (of gedicht).

Klik HIER voor een kort verhaal over een bankje: ‘Hulpeloos verliefd’

Zaandijk Bouwt! Rode Buurt

Door: Albert Groothuizen

Zaandijk bestaat stedenbouwkundig uit twee delen: het oude Zaandijk, ontstaan vanaf de Lagendijk tot aan het spoor en Rooswijk ‘over het spoor’. Albert Groothuizen neemt u in een reeks artikelen mee op een denkbeeldige wandeling ‘kriskras’ door de bouwhistorie van Zaandijk. 

Oud Zaandijk is een architectonische aaneenschakeling van verschillende buurten. In de animatie ‘Ontstaansgeschiedenis’ is dat treffend in vogelvlucht te zien. Eerder werd in Zaandijk Bouwt! aandacht besteed aan Plan Donker. In deze aflevering gaan we verder terug in de tijd en belichten de 100-jarige Rode Buurt.

Verleden, heden en toekomst van de Rode Buurt

Oorsprong: De Woningwet
De Woningwet van 1901 -ingediend door onder meer de minister van Binnenlandse Zaken mr. Goeman Borgesius- had tot doel om ‘krotbebouwing’ tegen te gaan, sociale woningbouw te stimuleren én het verplichtte de gemeenten om voor stenen nieuwbouw -houtbouw werd verboden- een stedenbouwkundig plan te maken. De Rijksoverheid stelde gemeenten kredieten in het vooruitzicht voor de bouw van sociale huurwoningen (Woningwetwoningen) en voor de aankoop van bouwterreinen door “toegelaten verenigingen zonder winstoogmerk”. In het hele land schoten woningbouwverenigingen als paddenstoelen uit de grond.
Elke woningbouwvereniging had tot doel om sociale huurwoningen te bouwen en te verhuren aan de leden. De heersende verzuiling zorgt voor een breed scala aan verenigingen in alle gemeenten in Nederland, dus ook in de Zaanstreek. Voorbeelden in deze regio zijn verenigingen voor katholieken (Leo XIII in Zaandam en Sint Antonius in Wormerveer) en voor protestanten (Patrimonium in Zaandam en in Krommenie). Door de vele industrie in alle dorpen werden ook veel verenigingen opgericht voor en door arbeiders, zoals De Volkswoning in Krommenie, De Woning en De Arbeid in Koog aan de Zaan, Goed Wonen in Zaandam en in Wormerveer en ZVH van medewerkers van houthandel William Pont in Zaandam. Het Westzaan Belang werd door notabelen opgericht.

Sociale woningbouw in Zaandijk
In Zaandijk werd er niet direct een woningbouwvereniging opgericht. Woningbouw in Zaandijk bleef nog een zaak van particulier initiatief. De gemeente wendde zich op 28 maart 1918 tot de Amsterdamse “in 1909 door eenige belangstellende heeren opgerichte” Bouwmaatschappij ‘Nieuw Leven’ met het verzoek om de bouw van woningen ter hand te nemen op het land van Haremaker, ten noorden van de Parkstraat. De Bouwmaatschappij stelde begin juli 1918 voor om het landje te bebouwen met acht arbeiderswoningen voor mensen met een weekloon van minder dan 22 gulden en vier luxere woningen voor ‘notabelen’. De gemeente verleende aan ‘Nieuw Leven’ voor de bouw van de woningen een voorschot van 107.155 gulden.

Het voorstel van ‘Nieuw Leven’ loste de woningnood natuurlijk niet op. Een groep (boze) Zaandijker arbeiders “slaan zelf de hand aan den ploeg” en op 7 april 1918 richten zij -op initiatief van de heren D. Bakker en S. van Hoorn- een woningbouwvereniging op: de Woningbouwvereniging ‘Zaandijk’. Direct vraagt ‘Zaandijk’ een voorschot aan de gemeente om 61 woningen te bouwen. Aangezien de nieuw geïnstalleerde gemeenteraad in meerderheid uit SDAP’ers bestaat, komt er snel schot in de zaak. Op 9 september 1918 gaat de gemeente tot koop over van de landerijen van Gerrit Schipper en Pieter IJff  “ten behoeve van de volkshuisvesting en uitsluitend voor woningbouwverenigingen”.

Zaandijk omstreeks 1920

De woningbouwvereniging ‘Zaandijk’ krijgt op 16 december 1918 een voorschot van de gemeente voor het bouwen van 61 woningen en op 11 juni 1919 nog eens 445.000 gulden voor de aankoop van bouwgrond en voor de bouw van uiteindelijk 63 woningen én een winkel. Ondanks ambtelijk gekissebis over de kredietverstrekking, kan de realisatie van de Rode Buurt in 1920 van start!

Architectuur
Voor het ontwerp van de woningen schakelde ‘Zaandijk’ het Amsterdamse architectenduo Zeeger Gulden en Melle Geldmaker in. Gulden was architect én raadslid voor de SDAP, waardoor hij veel projecten met sociale woningbouw binnenhaalde. In sommige gevallen omdat hij ook nog betrokken was bij de oprichting van de betreffende woningbouwvereniging. Kortom, een wat we noemen ‘ondernemende’ architect.
Geldmaker was de praktische man en de tekenaar. Samen met architect Van der Mey maakten ze in de periode 1910-1930 veel ontwerpen voor woningen in met name Amsterdam. Hun voor die tijd efficiënte plattegronden (met toilet!) maakten hen gewild om opdrachten aan te verlenen. Hun stijl is herkenbaar als een ‘sobere’ versie van de Amsterdamse School. De woningen in Zaandijk werden echter voor arbeidersbegrippen ‘rijk’ ontworpen en vormgegeven: mansardekappen met rode pannen, dubbelhoge erkers, gedetailleerd metselwerk en ‘moderne’ tuindeuren.
Elders in de Zaanstreek zijn ook ontwerpen van Gulden en Geldmaker terug te vinden: de Klaas Katerstraat en het Hahnplantsoen in Zaandam en de Bloemenbuurt in Koog aan de Zaan.

Op 30 juli 1920 gaat de bouw in Zaandijk van start. Ondanks (forse) budgetoverschrijding, mede door de stijgende materiaalprijzen, worden de eerste van de 75 woningen én een winkel van ‘Nieuw Leven’ en ‘Zaandijk’ een jaar na de start van de bouw feestelijk in gebruik genomen.
In de tien jaren daarna worden er woningen bijgebouwd en krijgt de buurt de omvang en het uiterlijk, zoals tegenwoordig te zien is. Het grootste deel van de buurt bestaat nog steeds uit huurwoningen, maar er zijn inmiddels ook tientallen woningen in particulier bezit.

Karl Marxstraat: 12 woningen van Bouwmaatschappij ‘Nieuw Leven’ (links) en 32 van woningbouwvereniging ‘Zaandijk’ (rechts)
Thans: koopwoningen (links) en huurwoningen van Parteon Woningcorporatie (rechts)

Straatnamen
Aan B&W van Zaandijk werd voorgesteld om de straten te vernoemen naar socialistische voormannen. Deze naamgeving stuitte echter op bezwaren in de toenmalige gemeenteraad. Raadslid Kleiman beschuldigde de linkse meerderheid in de raad van misbruik van haar tijdelijke overwicht in de raad. Mede-raadslid Bakker van de socialistische meerderheid vond dat de straten best naar socialisten mochten worden vernoemd, want “de sociaal-democraten staan veel hooger dan de burgerlijke partijen en het nageslacht mag best weten dat de arbeidersklasse aan het roer is geweest.” Het voorstel werd aangenomen met één stem tegen, die van raadslid Kleiman. En zo kregen de straten de namen van vijf socialistische voormannen*: Domela Nieuwenhuisstraat, Goeman Borgesiusstraat, Karl Marxstraat, P.L. Takkade en Talmastraat. De buurt werd oorspronkelijk het Rode Dorp genoemd vanwege (officieel) de rode daken. Dat het ook de ‘huiskleur’ van de socialisten was, was (vermoedelijk) geen toeval.


Toen en nu: Karl Marxstraat en Goeman Borgesiusstraat (met buurtwinkel)

De toekomst
In de jaren ‘80 ontstond de noodzaak om de woningen te verbeteren vanwege de bouwkundige staat. Vooral vocht was een bron van klachten voor het binnenklimaat en voor de houten vloeren. Door in de gevel extra ventilatie aan te brengen, werd vochtoverlast tegengegaan. Ook werd, heel efficiënt doch niet zo fraai, veel kunststof beplating aangebracht om regelmatig schilderwerk te voorkomen. De woningen werden ouder en de eisen werden scherper, zowel in het praktische gebruik van woningen als in de energiebesparing. Door verzakking waren een aantal woningen zelfs onbewoonbaar, en inmiddels gesloopt. Na jarenlange discussie is afgelopen jaren een keuze gemaakt door Parteon Wooncorporatie voor de toekomst van de Rode Buurt.

Parteon en de gemeente Zaanstad hebben, mede door toevoeging van de Rode Buurt aan de Erfgoed Deal van de Rijksoverheid**, gekozen voor het grotendeels behouden van de huurwoningen in de Rode Buurt, waarbij de buurt het verhaal van het verleden vertelt, maar ook een duurzame toekomst tegemoet gaat. Dit betekent dat:

  • 70 woningen (aan de Karl Marxstraat, Goeman Borgesiusstraat en de P.L.Takkade) een ‘hoogniveau-renovatie’ krijgen. Deze woningen gaan minimaal naar energielabel A en worden voorzien van hedendaagse voorzieningen, denk hierbij aan vloerverwarming. Ook kunnen huurders kiezen voor zonnepanelen.
  • 26 woningen aan de Domela Nieuwenhuisstraat vervangen worden door 24 nieuwe eengezinswoningen welke B.E.N.G. zijn, dat wil zeggen Bijna Energie Neutraal Gebouw. De woningen worden gasloos gemaakt, worden heel zuinig in verbruik en krijgen zonnepanelen op het dak. Hierdoor worden de woningen bijna energieneutraal.

Het ontwerp van de nieuwe woningen is van Hooyschuur Architecten in Wormerveer.


Maquette van de nieuwe Rode Buurt

Een deel van de nieuwe woningen krijgt een ‘bloemkozijn’ (op de gevel geplaatst raamkozijn), de goten bepalen mede het beeld en de kleuren en de toegepaste materialen passen goed bij de te renoveren woningen. De nieuwe invulling met 24 sociale huurwoningen sluit op deze manier goed aan bij de karakteristieken van de Rode Buurt. De samenhang is daarmee gewaarborgd.

De woningen worden gerenoveerd en gebouwd door HSB Bouw uit Volendam. Zij bouwen de huizen volgens een gestandaardiseerd en efficiënt bouwproces. Het project start naar verwachting met de uitvoering in het eerste kwartaal van 2023. De laatste woningen zijn voor de winter 2025 gereed voor de bewoners. De ‘oude’ bewoners, waarvan er velen elders in Zaandijk vervangende woonruimte hebben gekregen, hebben de mogelijkheid terug te keren naar ‘hun’ Rode Buurt.

Lees ook het verhaal van Gerda Swart uit juli 2021 -opgetekend door Gerrit van den Nieuwendijk- over wonen in de Rode Buurt. Gerda is eigenares van het enige nog in bedrijf zijnde oorspronkelijke Zaandijker buurtwinkeltje ‘De Rode Buurt’.

Bronnen en foto’s:
Historische Vereniging Koog Zaandijk
– Zaanwiki

De Orkaan (29 juli 2020, ‘100 jaar Rode Dorp’ door Giljam Klein)
Parteon
Hooyschuur Achitecten
– Maquettebouw BY-JOOST.nl

*)
– Karl Marx (1818-1883) was filosoof, historicus en econoom, grondlegger van de sociale wetenschappen en de belangrijkste theoreticus van het socialisme en communisme.
– Goeman Borgesius (1847-1917) was vooraanstaand liberaal politicus, met grote politieke talenten. Als minister van Binnenlandse Zaken bracht hij o.a. de Woningwet en de Gezondheidswet tot stand.
– Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919) wordt gezien als de grondlegger van het socialisme en anarchisme in Nederland.
– Pieter Lodewijk Tak (1849-1907) was een welgestelde links-liberaal die onder invloed van zijn vriend Wibaut en de Fabians overging tot het democratisch-socialisme. P.L. Tak richtte in 1901 de woningbouwvereniging De Dageraad op.
– Aritius Sybrandus Talma (1864-1916) was als minister in het kabinet-Heemskerk één van de grondleggers van de sociale wetgeving in Nederland. De Talma-verzekeringswetten (1913) zorgde ervoor dat verplichte collectieve sociale verzekering het fundament werd van het Nederlandse sociaal stelsel.

**) Het programma De Erfgoed Deal is een samenwerkingsverband tussen de rijksoverheid, gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties, die actief zijn in de ruimtelijke ordening en erfgoedzorg. Het programma zoekt aansprekende voorbeelden van plekken die gaan veranderen en waar sociaal en cultureel erfgoed een rol van betekenis speelt. Na toewijzing van een project draagt het programma financieel bij in de kosten van renovatie en innovatie. Voor renovatie en gedeeltelijk nieuwbouw van de Rode Buurt kende het Rijk € 600.000 toe