Gedenken en Herdenken op 4 mei

Frans Hoving, voorzitter 4 mei Comité Koog en Zaandijk:

“Vrijheid deel je met elkaar”, dat is een van de slogans van het nationaal 4 en 5 mei comité voor dit jaar. In dat woordje delen zit hem de crux, want vrijheid zou nooit ten koste mogen gaan van de vrijheid van een ander. Dat betekent opkomen voor elkaars vrijheid, solidair zijn met wie onvrij is.
De mensen die we op 4 mei herdenken, heroverden onze vrijheid op de bezetter en slaagden daar in, omdat ze vrijheid voor allen bevochten en niet alleen voor zichzelf. Ze waren bereid daar vergaande offers voor te brengen, al zal niet iedereen overzien hebben waar hij of zij aan begon. Dat is een geschenk, dat verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Al lijkt onze vrijheid na meer dan 80 jaar vanzelfsprekend, ze is een kostbaar goed. Zelfs als je het nieuws maar een beetje volgt, zie je hoe overal in de wereld de vrijheid onder druk staat. Omdat je een andere huidskleur hebt, een ander geloof aanhangt, omdat je een vluchteling bent, omdat je vrouw bent, er zijn tal van redenen waarom anderen jouw vrijheid willen beknotten. Dat kunnen wij alleen verhinderen door solidair te zijn met elkaar en dat begint op 4 mei met samen de slachtoffers van onvrijheid te herdenken”.

Basisschool Het Schatrijk herdenkt in de lagere school De Gortershoek
In de voormalige openbare lagere school De Gortershoek (o/g Tuinstraatschool) in de Tuinstraat in Oud Zaandijk hangt een plaquette ter nagedachtenis aan juf Tieke Jansma.

Tieke was onderwijzeres op de toen gloednieuwe school op het moment dat de nazi’s Nederland bezette. De behandeling van joden vindt ze niet te accepteren en ze besluit onderduikers te verbergen. Dat doet zij in haar huis in Zaandijk en later ook in haar Amsterdamse bovenwoning. Ze verzorgt jarenlang twaalf joodse onderduikers. Zij raakt besmet met tyfus na het eten van besmette paling en overlijdt op 12 januari 1945 op 31-jarige leeftijd. Al haar onderduikers overleven de oorlog.

Jaarlijkse komt meester Thomas van Het Schatrijk in Rooswijk met de oudste groepen naar de Tuinstraat. De school heeft namelijk, net als vele andere basisscholen, het monument geadopteerd. Dit geeft ze de gelegenheid om als sluitstuk van een schoolproject ‘4/5 mei’ het monument te bezoeken, een krans te leggen en stil te staan bij de verzetsdaden van juf Tieke, de gevolgen van oorlog en de betekenis van herdenken.

Op de foto boven dit artikel meester Thomas en leerlingen van Het Schatrijk die door Herman van Kordenoordt van het 4 mei comité Koog en Zaandijk worden toegesproken.

Herdenkingsmonumenten
Op 4 mei gedenken en herdenken we samen de Zaanse slachtoffers van onvrijheid tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de monumenten aan de Leeghwaterweg en in het Koogerpark.

Herdenking Leeghwaterweg

18.50 uur       Vertrek publiek vanaf het voormalig gemeentehuis te Koog aan de Zaan
19:00 uur       Vertrek publiek vanaf de Beeldentuin in Oud Zaandijk
Beide publieksgroepen voegen zich samen voor de Julianabrug om vervolgens de tocht voort te zetten naar het herdenkingsmonument aan de Leeghwaterweg.

19.20 uur: Welkomstwoord door 4 mei Comité Koog en Zaandijk
– Taptoe door lid van Zaandijks Fanfare Corps
– Minuut stilte
– Gedicht van René Sman
– Kranslegging
19.35 uur: Slotwoord en vertrek vanaf de Leeghwaterweg naar de herdenking in het Koogerpark

Herdenking Koogerpark

19.45 uur: Koraalmuziek door Zaandijks Fanfare Corps
19.59 uur: Taptoe door lid van Zaandijks Fanfare Corps
20.00 uur: Twee minuten stilte
– Het Wilhelmus met Zaandijks Fanfare Corps en koor Daniël de Lange
– Welkomstwoord door 4 mei Comité Koog en Zaandijk
– Signore delle cime door koor Daniël de Lange
– Toespraak wethouder Harrie vd Laan namens de Gemeente Zaanstad
– Gedichten van leerlingen van De Piramide
– De namen van de omgekomen personen uit het verzet en de Joodse slachtoffers uit Koog en Zaandijk
– Peace door koor Daniël de Lange
– Kranslegging
20.50 uur: Slotwoord en defilé langs het monument  

Na afloop van de herdenking wordt iedereen, in het kader van ‘400 jaar De Waakzaamheid’, voor een nazit uitgenodigd in restaurant Kathmandu Kitchen, Hoogstraat 4, Koog aan de Zaan.